chillen met Hanna

In augustus waren we op Hannafest, in Kolarovo. Kolarovo staat bekend om de productie van de meest legendarische motorfiets uit Tsjecho-Slowakije, namelijk de Babetta.

Kolarovo staat echter eerder bekend onder de Hongaarse naam Guta. Hongaars, idd, want Kolarovo ligt in het Hongaarstalige hartland van Slowakije (in de zuidrand, langs de Donau).

De relatie tussen de Hongaren en de Slowaken was,is en zal niet altijd eenvoudig blijven. Vooreerst door de geschiedenis, maar ook heden ten dage zijn er politici die er garen uit spinnen. Net zoals Vlamingen, hebben Slowaken een bepaald inferioriteitscomplex, historisch gegroeid maar misschien minder van toepassing heden ten dage. Er blijft nog de heilige schrik dat op een dag het zuidelijk deel van Slowakije zich afscheurt en naar Hongarije gaat. Al zit in Hongarije daar an sich niemand op te wachten, heeft de Hongaarse overheid zich toch geengageerd tov Hongaren in les terres perdues (in Slowakije, Roemenie, Servie etc).

Af en toe leidt dit tot straffe uitspraken op het hoogste politieke niveau, maar sinds beide landen in de Europese Unie zitten, is de toon al wat lager. “Tanks zullen tot in Budapest rollen” zul je dus minder regelmatig horen. Al is in Slowakije de situatie intern wat moeilijker. De partij van de Hongaarse minderheid strijdt nog steeds voor een territoriale herverdeling die de Hongaarssprekende gebieden zou verbinden in één regio, maar de centrale Slowaakse regering (geleid door nationalisten) weigert dit. Een ander strijdpunt van deze partij, de MKP, namelijk een Hongaarse universiteit in Komarno, hebben ze sinds een paar jaar al. Het is trouwens daar dat Delphine een zomercursus Frans gaf.

Intussentijd loopt de tijd echter tegen de Hongaarse minderheid. Eigenlijk leven ze enkel in kleine dorpen op het platteland, terwijl er maar een goede 3 gemeentes/steden zijn waar ze in de meerderheid zijn. De demografie loopt ook tegen hun, waardoor hun absoluut aantal terugloopt. En tegen 2025 zouden ze ook relatief gezien niet meer de belangrijkste minderheid zijn, maar wél de Roma-zigeuners (waarover we later dan weer meer spreken).

Echter, het festival! Op zich heel leuk. Maximaal 400 (meestal Hongaarse) gasten (waaronder de verschillende groepen), lekkere muziek, lekker ontspannen. Alvast wat kunstzinnige foto’s!

Laatste les Slowaaks (1)

Nu, 5 maanden later in Slowakije: wat heb ik allemaal aan Slowaaks opgeslurpt?

Met schaamrood op de wangen: vrij weinig! Ik kan krantenkoppen lezen, met wat extra analyse en tijd ook delen van artikels. In de supermarkt lukt het alleszins aardig, op restaurant en een kleine conversatie ook.

Maar toch, met Zweeds stond ik op Erasmus veel verder. Waarom?

Ik denk dat er verschillende redenen (te weinig tijd), maar de belangrijkste is dat Slowaaks gewoonweg een moeilijke taal is. Een paar voorbeelden van het aantal vormen per woordtype:

Substantieven: 4 * ( 2 *) 4 * 2 * 7 vormen / Adjectieven: 2 * 2 * 2 * 4 * 7 vormen / Werkwoorden: 15 verschillende verbuigingen!

Nederlands is hier dan al stukken eenvoudiger:

Substantieven: 2 * 2 / Adjectieven: 2 / Werkwoorden: 4 (met wat onregelmatige vt/vvt, maar die heb ik er in het Slowaakse lijstje ook niet bijgezet)

Maar wat is nu eigenlijk de moeilijskte taal om te leren? Ik denk dat het in de eerste plaats met nabuurschap en uitspraak te maken heeft.

Voor een Rus zal bv. Slowaaks vrij easy zijn, voor een Vlaming Noors, voor een Fransman Spaans. Eenmaal je de boundaries van je taalgroep oversteekt, blijkt de moeilijkheidsgraad ook afhankelijk te zijn van hoever de gesproken taal van de geschreven taal staat.

Een voorbeeldje met het Hongaars. Niet meteen de meest eenvoudige taal an sich, maar wie zou er weten dat je Keszthely uitspreekt als “Kesjtaai” en niet als “Kestellie”? Sarkozy (een van oorsprong Hongaarse naam) klinkt ook niet zoals hij nu overal ter wereld uitgesproken wordt, maar eerder als Schjaarkeuzi. Hierdoor is Frans dan ook een moeilijkere taal dan het Nederlands, dat eenvoudige uitspraakregels heeft, vergelijk bijvoorbeeld de volgende homofonen:

maire – mère – mer / Chair, chaire, cher, chère / Mai, mais, mes, mets / Ver, verre, vers, vert

Heeft Nederlands dit ook? Ik denk het wel – kennen jullie wat voorbeelden? In elk geval, een taal leren is zoals een huis bouwen: sommige hebben eenvoudige plannen, maar blijken moeilijk uit te voeren, of omgekeerd.

Lente in Praag, tranen in Bratislava

Onderstaande foto werd getrokken in 1968, nadat de troepen van het Warshau-pact Tsjecho-Slowakije binnentrokken (als antwoord op de Praagse Lente). Russische tanks op 4 km van de Oostenrijkse grens, gek eigenlijk.

En deze foto is wel degelijk in Bratislava getrokken. Op de achtergrond zie je de Comenius-universiteit, daarachter op de hoek is iets wat nu een heel goeie resto is.

Deze foto is echter nooit in de internationale pers terechtgekomen. Het filmrolletje werd onderschept en kwam pas terug bovendrijven in 1989. Te laat om een icoon te worden en om internationale verontwaardiging op te roepen.

Vreedzaam verzet en media, 2 handen op 1 buik. Beelden in het oog van de storm.

PS/ deze en veel meer andere foto s zijn nu te bezichtigen op ditzelfde plein, ter ere van de 40ste verjaardag van de inval.

Waarda? Buda!

Wanneer je in het Keleti-station van Budapest toekomt, duik je instinctief een muffe tunnel in, volgt een grote M (van metro?) en dan plots: dead cold trail.  Stoppen, kijken, zoeken. Waar is er nog een pijltje? Waar is dat fucking metro station? Vloeken. 

Dan, als onderdeel van een kudde toeristen, trail je de alfa-toerist (lees: diegene met het meeste Budapest-ervaring). Je loopt terug op straat, oeps wegenwerken, volgt een pad voor voetgangers tot plots. Triplex wand: geen doorkomen aan. Vlak ernaast een gezellig restaurant voor toeristen. De ober lacht al. Tourist trap in de engste zin van het woord.

Budapest ligt volgens mijn mening dan ook in het loop-maar-verloren Europa. Als toerist, vreemdeling… ben je geen van ons. We hoeven het dan ook niet overzichtelijk te houden, wij kennen onze weg wel. Een beetje zoals Belgie of Servie. Slowakije, Wenen, Nederland.. etc. behoren dan weer wel tot het l´Europe qui se ne perd pas.

Waarom Belgie daartoe niet wil behoren, tsja, ik weet het niet. Teveel vreemde overheersers? Zoals in, we hebben de moffen niet kunnen verslaan, maar we hebben ze wel tijd doen verliezen? Waarom denk je anders dat de Belgen de Duitsers hebben kunnen doen stoppen aan de Ijzer? Vergeet maar dat verhaal van de sluizen

United Colors of Bratislava

Er wordt duchtig gebouwd in Bratislava en omstreken: skycities, condimiums, logistic centers, citygates, woonblokken, office buildings, parkvilles… Dit komt omdat er nu, na de val van het communisme en de stagnatie van de jaren 90, een hoge nood is aan woningen en bedrijfsruimtes.

Aan de ene kant doet Bratislava het economisch gezien heel goed door (buitenlandse) investeringen in de dienstensector . Vele International Service Centers (die regionale of wereldwijde back-office diensten opvolgen) zoals van bv. IBM, Dell, Lenovo, Henkel… zijn hier uitgezwaaid en hebben continu dorst naar 1000-en vierkante meters open space architectuur.

Langs de andere kant is er een groot aanbodtekort op de woonmarkt. Zijn goede locale economie, met hogere lonen (lees: toch nog maar 40 % van West-Europa) en quasi geen werkloosheid, doet vooral Slowaken uit Noord en Oost-Slowakije naar hier komen.

Dus wordt er ook lustig gemetst en getimmerd voor de residentiele markt. Niet immer met veel smaak, maar ach, dat kan verschillen. Maar wat wel een constante is, zijn de hoge vraagprijzen voor je stulpje. Een simpel appartementje gaat hier al snel van de hand voor 200-300k EUR. Een huisje op 15 km van het centrum gaat voor dezelfde prijs onder de hamer. Aan de waterkant zijn er ook 2 megalomane projecten voor de nog beter gebeurste medebratislaaf. Daarbij wordt ook volop geleend: velen verwachten hogere inflatie na de introductie van de euro en sluiten nog vlug een goedgedekt leninkje af, in Slowaakse Kronen.

Een enorme hausse in de vastgoedmarkt tot meer dan “Brusselse” prijzen? En dit terwijl de lonen hier gemiddeld gezien de helft lager liggen?!

Eerlijk gezegd, we vragen ons af hoe mensen hier dan kunnen rondkomen… Er is in Bratislava inderdaad een laag superrijken (geprofiteerd van de jaren 90), een middenklasse en een onderbuik (veeal gepensioneerden). En ook die laatste overleven – vele mensen zijn immers “bijna gratis” eigenaar geworden van een appartement en/of chaletje na de val het communisme. Huur betaal je dus niet meer, kopen hoeft niet. En de prijs voor voeding, vooral horeca, ligt dan weer wel de helft lager als in Belgie. Nou, zo doen ze het dus.

Ondertussen is en blijft de idee nog: “The sky is burning”. Het is nog niet Dubai-a/d-Donau, maar in hoofde van sommige projectontwikkelaars alvast wel. Al koelt bij elke extra steenhoop en nieuwe miljonair de sfeer in de stad wel een beetje af. Jammer. Hopen maar dat de pudding niet inzakt.

Opgelet, Lapins

Het politieke krakeel is ver weg hier in Slowakije, maar de volgende mijlpaal van de regeringsonderhandelingen is ook naar hier overgewaaid:

Un couloir relierait Bruxelles et Wallonie

un article du

Helaas serieus te nemen: (minimaal) een stukje Zonienwoud afstaan aan Brussel en/of Wallonie in ruil voor een staatshervorming. Met andere woorden, neem het eerste koppelteken (trait d’union) weg uit B-H-V en plaats het tussen Wallo-Bru. Ukkel zou dan aan Waterloo grenzen.

Maar helaas is het voorstel niet zo erg origineel. De laatste man die zo n fijn idee had was een fijnbesnord mannetje uit Oostenrijk 70 jaar geleden. Danzig is dan misschien Brussel, de Waterloose Steenweg de Berlinka Autobahn en Koningsberg Wemmel?

Ik vraag mij enkel af: nu is het een stukje Zonienwoud (ocharme, die konijntjes), later is het misschien mijn sterk verfransend Asse (absoluut aandeel eentalig franstaligen neemt toe met 2-3 % per jaar). Een vinger, een arm? Op zich geen probleem, maar enkel als Vlamingen hetzelfde zouden vragen. Een beetje Lebensraum, bv. voor industrieterreinen (Lessen), wat verkavelingen (Kluisbergen, Geldenaken). Maar ach, daar doen wij al lang niet meer aan mee, en terecht. Maar wie dan wel nog?

Juist ja. “On n’est demandeur de rien”.  Leave us kids alone…

Ma-gy-a-ri-sa-tie

Wie zijn dat eigenlijk, Slowaken. Wat doen zij, waarom doen zij wat en vooral, waarom komen zij vandaan? Als antwoord op al deze vragen: een etnische etymologie van Slowakije (tot 1918 alleszins)! Ahum!

(vrij vanuit Wikipedia) Zoals in een eerdere post gezegd, kwamen de Slowaken pas later in deze gebieden aan: eerst waren er Kelten, dan een hoopje Germanen, dan weer een beetje Romeinen, dan weer de Germanen.

In het gedonkerte van de middeleeuwen (5de eeuw) kwamen dan de eerste Slavische stammen in dit gebied terecht. De grote volksverhuizingen of het grote volkdrummen van Europa, you know. Hun invallen dreven de Germanen naar Westen en Zuiden, alwaar die volkeren ook onze vaderlandse geschiedenis binnentuimelen. Het moet druk geweest zijn op de Europese aardewegen die tijd.

In de 8ste eeuw ontstond een proto-Slowaakse staat, die het huidige Slowakije, Zuid-Oost Moravië (in het huidige Tsjechië) en de noordelijke helft van het huidige Hongarije omspande. Lang heeft deze autonomie niet geduurd, want anderhalve eeuw later kwamen de Hongaren binnenvallen, waarop de Slowaken meer dan 1000 (!) jaar onder Hongaarse heerschappij zou komen (tot 1918).

In de 16de eeuw kwamen dan de Turken op het Centraal-Europese toneel. (Het huidige) Hongarije werd veroverd maar Slowakije grotendeels niet en aldus werd Bratislava (Prešporok) de koninklijke hoofdstad van Hongarije voor lange tijd.

Op de vlucht voor de Turken vestigden er zich vele Hongaren en een handvol Kroaten in (huidig) zuidelijk Slowakije. Op weg naar Wenen zouden de Turken af en toe stroopexpedities doen in Noord- en Centraal-Slowakije (o.a. vandaar de vele burchten hier). Ondertussen settelden er zich ook vele Duitsers in de steden (als kolonisten & mijnbouwers).

Vanaf de 19de eeuw werd Budapest opnieuw de hoofdstad van Hongarije en dit bracht een nationalistisch reveil teweeg onder de Hongaren. Er werd een actief beleid gevoerd van magyarisitie (verhongaarsing) in het hele Hongaarse rijk (dus niet enkel in Slowakije). Een politiek die erop gericht was de Hongaarse taal en cultuur op te leggen of te verstevigen door aanmoediging of onder dwang, met als uiteindelijk doel het aandeel van Hongaarssprekenden/Hongaren in het Koninkrijk te verhogen (de Hongaren waren op dat moment eigenlijk een minderheid in hun land, minder dan 48% in 1910).

Ze gingen daarin soms vrij ver: ze weigerden bv. emigratiebewijzen aan etnisch Hongaren en kenden ze des te makkelijker toe aan niet-Hongaren. Onderwijs, locale administratie en justitie gebeurden in het Hongaars. Deze politiek had succes, maar werd gestopt door de eerste wereldoorlog. In 1918 was de situatie in het Hongaarse rijk als volgt:

Al bij al eigenlijk een beetje een Belgisch verhaal. Het verklaart ook een beetje het huidige ressentiment tussen Hongaren en Slowaken. Hongaren vormen nu één van de belangrijke minderheden hier (+- 10% van de bevolking) en zitten vooral in het Zuiden van Slowakije. De discussies en attitudes doen me af en toe denken aan België (met de Slowaken als Vlamingen en de magyaren als franstaligen).

Droit de sol (“retour à Budapest” of “Slowakije Slowaaks”) en droit de gens (vanaf 20% Hongaren mogen de straatnaambordjes hier in 2 talen), ze kennnen het hier dus ook! Maar hierover later meer…

Romeinen op speed

Slowakije profileert zich graag als het hart van Europa, maar het was gedurende lange tijd vooral het speelveld van Europa (alvast één van de overeenkomsten met Vlaanderen/België). Tijdens de Romeinse tijden bijvoorbeeld vormde de Donau voor lange tijd de grens van het Romeinse rijk. Een van de belangrijke kazernesteden om die linies te verdedigen was Carnuntum, dat nu netjes tussen Wenen en Bratislava ligt. De Romeinen brachten wijnbouw mee naar deze streken en handelden in de donkere wouden ten Noorden van de Donau in slaven. Niet te verwarren met de andere Slaven, die kwamen pas later in deze regionen aan.

Rondom de site van Carnuntum is nu een mooi archeologisch park aangelegd, met een bezoekerscentrum, museum en arena. In onze agenda staat alvast het (blijkbaar) reusachtige Romeins gladiatorenfestival dat ze organiseren op 14 en 15 juni. De organisatie ontkent noch bevestigt elke link met het Iron Maiden-concert een dag later in Bratislava.

We gaan ook een foto-reeks beginnen met de prachtige bolides die dit land berijden. De eerlijkheid gebiedt ons wel te zeggen dat over het algemeen de stalen koe er vrij mainstream begint uit te zien (zelfs mijn Passat wordt hier enkel iets voor de ietwat lagere middelklasman met nekspoiler). Toch zijn er af een toe nog pareltjes van ‘Ossie-otto’s’ te vinden!

Nummer 1: Pay&Go-car. Enkel 40% betaald? 40% wagen krijgen!

Partizanen op trucks

Afgelopen weekend hebben we de wagen onder de arm genomen en zijn we naar Jankov Vrsok gereden. Jankov Vrsok is een arendsnest uittorend boven Uhrovec, de geboorteplaats van de grootste na-oorlogse Slowaakse politicus Alexander Dubček (we houden Meciar nog even warm voor een latere episode!).

Mister Dubček is vooral bekend van zijn pogingen tot liberalisering onder de Praagse Lente. De plek waar hij vandaan komt ligt vlakbij de huidig Slowaakse/Tsjechische grens, één van de redenen waarom hij ook altijd pleitte voor een sterk edoch federaal Tsjechoslowakije. Hij heeft de splitsing van het land nooit mee mogen maken: hij kwam om in een dubieus ongeval in 1992.

Meer info over hem vind je hier.

Rond Jankov Vrsok kan je heel mooie wandelingen maken, o.a. naar de ruïne van Uhrovec. Voor we vertrokken hadden we nog een koopje geplaatst en een toeristische atlas van Slowakije gekocht waarin alle wandelingen in Slowakije uitgetekend staan in stafkaartvorm. Het romantische kasteel hebben we echter niet gevonden, voor mij was de hoogte iets te hoog, Delphine die dapper verder marcheerde vond de steilte na verloop van tijd te steil.

Op de heuveltop van Jankov Vsrok staat ook een monument ter herinnering aan een veldslag tussen de plaatselijke partisanen en het Duitse leger in 1944. Hoewel heel Slowakije duchtig collaboreerde met den Duits (tijdens WWII waren de Slowaken voor de eerste keer onafhankelijk), maakten de communisten na de oorlog naarstig gebruik van dit wapenfeit. Prompt werd op de heuveltop een mastodont van een “delicaat” oorlogsmomument neergepoot, een openluchttheater en een hotel. De bunkers waarin de dappere roodgevaande partisen vochten werden gerestaureerd en netjes ingericht, zodat vele bussen pioniers de heldenmoed der hunnen dapp’ren vaderen konden bezoeken.

De afbraakwerken van een muur in Berlijn en 18 jaar later zijn de loopgraven en bunkers omgetoverd tot een (ik moet wel toegeven) pracht van een paintball-terrein. Het zou wat zijn moesten ze dit doen met de Dodengang in Diskmuide… Het houten hotel had een hoog Twin Peaksgehalte en het feit dat we enigste gasten waren deed niet echt veel goed om te lang gemütlichkeit te vieren met de lodderige ober. Op de parking stonden echter nog een paar trucks waarin ik me wel kon uitleven.

Hierna hebben we ons een goed laten gaan in de baden van Trencinske Teplice. De baden zelf zijn in een prachtig gebouw in Turkse Stijl (uit de 19 de eeuw). Na afloop van de weekpartij word je heel stevig in doeken gewikkeld waarin je nog een 20-tal minuten ligt af te stomen. Een licht-claustrofobische ervaring dat wel, maar de locatie maakt enorm veel goed!